|
Czy można zarazić się rakiem?
Nie wiadomo jeszcze, do jakiego stopnia
wirusy są zamieszane w powstawanie nowotworów ani jakie infekcje „uruchamiają”
poszczególne ich rodzaje
Rak jest plagą naszych czasów. Im więcej wiemy o jej
przyczynach, tym lepiej będziemy mogli się bronić. Odkrycie „cichego wspólnika”
raka, wirusa, którego można unicestwić za pomocą szczepionki, daje chorym
nadzieję.
Na początku lat 80. rzadka postać raka, występująca
niegdyś u sędziwych Żydów w Europie, nagle zaczęła pojawiać się u młodych
amerykańskich gejów. Ustalono wtedy, że z powodu zarażenia wirusem HIV rozwijał
się u nich również mięsak Kaposiego. Dzisiaj lekarze uważają, że również inne
infekcje, na przykład zwykłe przeziębienie, mogą „uruchomić” różne rodzaje
nowotworów, począwszy od leukemii dziecięcej, a skończywszy na raku szyjki
macicy.Szerzeniu się tego ostatniego sprzyja wirus papilloma typu ludzkiego (HPV).Można się nim zarazić od partnera seksualnego. Opracowana ostatnio szczepionka
nie działa na raka, lecz chroni przed wirusem. Nowotwór szyjki macicy
należy więc traktować jak chorobę zakaźną.…) Wobec tego, że powoduje ją infekcja, nasuwa się pytanie, czy można zarazić
się również rakiem piersi, prostaty albo jelit? Odpowiedź brzmi: i tak, i
nie. Choroba nowotworowa to nie to samo co złapanie przeziębienia. Muszą
zadziałać również inne czynniki
Wirus zamieszany w powstanie raka jest jedną z wielu przyczyn w całym łańcuchu.
Oprócz niego także w genach może być coś, co zwiększa prawdopodobieństwo
powstania nowotworu. Wpływ na to mogą mieć również dieta i picie alkoholu –
palenie jest istotnym czynnikiem ryzyka. Zanieczyszczenie powietrza budzi
podejrzenia. Jednak z wirusami w roli sprawców choroby rzecz jest o tyle
niezwykła, że są jakby jej „włącznikiem”. Teoretycznie można go więc
zablokować.(…) Jeśli infekcja wiąże się z początkiem niektórych nowotworów,
jest sposób, żeby temu zapobiec: szczepienia. Tak właśnie stało się w przypadku
raka szyki macicy i można przypuszczać, że w przyszłości podobnie zwalczane
będą inne rodzaje choroby.
Nie wiadomo jeszcze, do jakiego stopnia wirusy są zamieszane w powstawanie
nowotworów ani jakie infekcje „uruchamiają” poszczególne ich rodzaje. Szacuje
się, że mogą odgrywać rolę w 20 proc. przypadków. W grudniu 2005 Uniwersytet
Newcastle doniósł, iż drobne infekcje wirusowe, takie jak przeziębienie czy
infekcja górnych dróg oddechowych, mogą zapoczątkować chorobę nowotworową
u dzieci.
Epidemiolog Richard McNally, korzystając z bazy danych o chorobach w
Manchester, zauważył, że w ciągu ostatnich 45 lat u dzieci do 15. roku
życia występowały epidemie raka mózgu i białaczki. Określił skupiska
dzieci urodzonych mniej więcej w tym samym czasie i w tym samym miejscu,
u których rozwinęły się owe schorzenia. W podobnych sytuacjach rodzice
często szukają przyczyn choroby we wpływie środowiska zewnętrznego. Jednak
McNally i jego zespół zidentyfikowali wzorzec jej występowania – pasował idealnie
do tego, jaki spotyka się w chorobach zakaźnych.
„Odkryliśmy, że infekcja w czasie ciąży albo w pierwszym okresie życia dziecka
może być czynnikiem usposabiającym do powstania nowotworu” – mówi McNally. Ale dodaje od
razu, że „nie można zarazić się rakiem”. Jego badania wskazują na infekcję jako
jeden z czynników leżących u jego początku, niebędący jednak jedyną przyczyną
choroby.(…)
Z kolei według Leo Kinlena z Uniwersytetu Oksfordzkiego białaczka dziecięca nie
jest skutkiem opadu radioaktywnego i skażeń środowiska, lecz wynikiem
wymieszania ludności. Kinlen zauważył, że skupiska nowotworów występują
wtedy, gdy całe grupy ludzi z miast przenoszą się w poszukiwaniu pracy i
mieszkania w odległe miejsca – w pobliże pól naftowych, instalacji wojskowych,
elektrowni jądrowych, do nowych miast. Przybysze przynoszą ze sobą nowe
infekcje wirusowe, które mogą wpłynąć na rozwój chorób nowotworowych wśród
miejscowej ludności.(…)
Badania nad związkiem między wirusami i nowotworami prowadzone są od prawie stu
lat. W 1908 roku Duńczycy Wilhelm Ellermann i Oluf Bang zidentyfikowali wirusa
odgrywającego rolę w powstawaniu białaczki u kurcząt. W 1911 Peyton Rous odkrył
w USA wirusa przyczyniającego się do powstawania u kurcząt mięsaka. W latach
60. dostał za to Nagrodę Nobla.
W tej samej dekadzie stwierdzono po raz pierwszy związek między zakażeniami a
rakiem u ludzi. Brytyjski naukowiec Anthony Epstein słuchał wykładów Denisa
Burkitta, chirurga, który zidentyfikował najczęściej spotykaną w Afryce odmianę
nowotworu dziecięcego, zwaną obecnie chłoniakiem Burkitta.
Epstein naniósł na mapę przypadki choroby występujące wzdłuż wilgotnych nizin
Afryki Środkowej i zauważył, że ten szlak pokrywa się z pasem występowania
malarii. Postawił więc hipotezę, że rak jest powodowany przez czynnik zakaźny,
roznoszony przez malaryczne moskity. Przez dwa lata próbował odnaleźć go pod
mikroskopem elektronowym. Pewnego razu otrzymał z Ugandy materiał z
biopsji guza. Epstein założył z niego hodowlę komórek. Pojawiła się w niej
nieznana wcześniej forma wirusa opryszczki, dziś określana jako wirus
Epsteina-Barra. (…) Niemal każdy jest jego nosicielem. Zwykle nie powoduje
żadnych skutków. Problemy mogą się pojawić, gdy zaczną oddziaływać inne
czynniki, jak malaria w Afryce.(…)
Dowodem na to, że wirus przyczynia się do powstawania raka jest znaczne
zmniejszenie liczby zachorowań na nowotwór wątroby po wprowadzeniu szczepień
przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Mimo szumu wokół diagnozowania i
leczenia raka niewiele wiemy o jego przyczynach. Jeśli jednak naukowcy
przygwożdżą konkretnego wirusa, szczególnie niebezpiecznego, tym samym możliwe
jest przerwanie procesu wywołującego chorobę i śmierć. (…)
Z wirusami i bakteriami żyjemy na ogół harmonijnie, dopóki system
odpornościowy organizmu funkcjonuje sprawnie. Dlatego wirus Epsteina-Barra
większości z nas nie czyni krzywdy. Pacjenci po transplantacji serca
umierają w ciągu pierwszych dni po operacji nie z powodu ustania pracy
serca czy odrzucenia przeszczepu, lecz dlatego, że pojawia się chłoniak
towarzyszący wirusowi Epsteina-Barra. Chorzy ci otrzymują duże dawki leków
immunosupresyjnych, wirus daje o sobie znać, rozwija się nowotwór.
Znalezienie jednej z przyczyn nowotworu – nawet odgrywającej niewielką rolę –
oznacza możliwość zapobiegania mu. Gdy w grę wchodzi wirus, możliwe jest
zastosowanie szczepionki przerywającej proces chorobowy.
Doskonałe wyniki prób ze szczepionką przeciw rakowi szyjki macicy zostały
przyjęte z euforią. (…) Może stać się ona bardziej skutecznym narzędziem
zapobiegania chorobie niż badania przesiewowe.
Rak jest plagą naszych czasów. To choroba wzbudzająca najwięcej lęku –
wydaje się, że nadchodzi znikąd i zabija na chybił trafił. Im
więcej wiemy o jej przyczynach, tym lepiej będziemy mogli się bronić.
Specjaliści radzą, by jeść dużo owoców i warzyw, umiarkowanie pić alkohol,
rzucić palenie i ćwiczyć. Ale wielu ludzi prowadzących zdrowy tryb życia zmarło
na raka. Odkrycie jego „cichego wspólnika”, wirusa, którego można unicestwić za
pomocą szczepionki, to nie powód do paniki, ale do nadziei
Onet.pl
|
Czy istnieje jakies ryzyko, ze moge byc bardziej podatna na